Kerst in Spanje

Straten vol fonkelende lichtjes, vrolijke liederen en eindeloze lekkernijen: de Spanjaarden weten hoe je Kerstmis viert. In dit artikel lees je alles over de belangrijkste Spaanse kersttradities, van de aanloop naar kerst tot en met de feestweken erna. Feliz Navidad!

In aanloop naar kerst

Al weken voor Kerstmis verschijnen in Spaanse steden en dorpen uitbundige kerstversieringen. Dit bereikt een hoogtepunt in het laatste weekend voor kerst. Straten en etalages baden dan in het licht van kerstlampjes en overal duiken belenes (kerststallen) op, terwijl villancicos (kerstliedjes) door de straten klinken.

Op veel pleinen staan levensgrote kerststallen waar het kerstverhaal wordt uitgebeeld. Ook kerstmarkten winnen de laatste jaren aan populariteit in Spanje. Vooral Madrid spant de kroon, met sfeervolle kerstmarkten op onder meer de Plaza Mayor en andere centrale pleinen.

In de weken voorafgaand aan kerst raakt het hele land bovendien in de ban van de beroemde kerstloterij El Gordo. Deze "vette" loterij dankt zijn naam aan de enorme prijzenpot, die jaarlijks ruim 2 miljard euro bedraagt. De trekking vindt traditiegetrouw plaats op 22 december en wordt urenlang live gevolgd. Opvallend detail: Spanjaarden sturen weinig kerstkaarten naar familie en vrienden die ze rond de feestdagen toch zien - de aandacht gaat liever uit naar samen vieren.

Kerstavond in Spanje

In Spanje speelt kerstavond (Nochebuena) de hoofdrol. Dit is bij uitstek een familieaangelegenheid. Rondom rijkgevulde tafels met Spaanse gerechten en goede wijnen komen families samen voor een lang en uitgebreid diner. Wie met kerst in Spanje verblijft, merkt meteen dat veel restaurants en bars op deze avond gesloten zijn - een zeldzaamheid in het land.

Een vaste traditie tijdens kerstavond is het zingen van villancicos, waaronder een lied dat iedereen kent: Feliz Navidad. Na het diner mag een feestelijk glas cava niet ontbreken. Veel families trekken vervolgens rond middernacht naar de Misa del Gallo, de nachtmis. Tijdens deze dienst klinken liederen ter ere van el Niño Jesús, begeleid door traditionele instrumenten zoals de zambomba (rommelpot) en de pandereta (tamboerijn).

Traditionele kerstgerechten

Een klassiek Spaans kerstgerecht is pavo asado (gebraden kalkoen), al kiezen steeds meer gezinnen tegenwoordig voor variatie. Vooral mariscos (zeevruchten) zijn populair, met onder andere langostinos (grote garnalen) als favoriet.

Daarnaast kent elke regio zijn eigen kerstspecialiteiten. In Madrid staat vaak lubina (zeebaars) op tafel, in Baskenland wordt angula (jonge aal) gegeten en in Aragón is bacalao al arriero (kabeljauw op traditionele wijze) geliefd. Uiteraard ontbreekt een goede Spaanse wijn niet tijdens het kerstdiner.

Onlosmakelijk verbonden met kerst zijn de dulces navideños, de typische Spaanse kerstzoetigheden. Dit fotogenieke suikergoed wordt vooral bij de koffie geserveerd. Populair zijn mazapán (marsepein) en turrón, een nougat van honing en amandelen. Vooral Turrón de Jijona, afkomstig uit het gelijknamige plaatsje in de provincie Alicante, is tijdens de feestdagen nauwelijks aan te slepen.

Eerste kerstdag in Spanje

Op eerste kerstdag komen Spaanse families opnieuw samen, dit keer voor een uitgebreide lunch. Ook dan staan vis, schaal- en schelpdieren centraal en verschijnen de dulces opnieuw op tafel.

Traditioneel ontvangen Spaanse kinderen hun cadeautjes pas met Driekoningen, maar steeds meer gezinnen vieren ook de komst van Papá Noel. Op eerste kerstdag liggen dan cadeautjes klaar onder de kerstboom of bij de open haard. Daarnaast is het gebruikelijk om met de hele familie de kerststal verder aan te kleden of compleet in te richten.

Tweede kerstdag in Spanje

In tegenstelling tot Nederland kent Spanje officieel geen tweede kerstdag. Toch wordt 26 december in sommige regio's wel gevierd. In Catalonië en op de Balearen is het bijvoorbeeld een officiële feestdag: Día de San Esteban.

Families komen die dag vaak samen om restjes van het kerstdiner te verwerken. Zo bereiden Catalanen traditioneel canelons, gevuld met het vlees van de vorige dag - een smakelijke manier om kerst te verlengen.

De weken na kerst

Na kerst is het feestgedruis in Spanje nog lang niet voorbij. Met oudejaarsavond en Driekoningen volgen twee hoogtepunten. Op oudejaarsavond verzamelen families zich voor een uitgebreid diner. Rond middernacht kijken miljoenen Spanjaarden naar de klokslagen vanaf de Puerta del Sol in Madrid, uitgezonden op de nationale televisie.

Bij elke van de twaalf klokslagen eet men een druif: las doce uvas de la suerte. Wie dit ritueel succesvol volbrengt, mag rekenen op een jaar vol geluk. Daarna wordt het nieuwe jaar ingeluid met omhelzingen, gelukswensen en een glas cava.

Driekoningen is in Spanje een belangrijk kinderfeest, vergelijkbaar met Sinterklaas. Reyes Magos begint op 5 januari met kleurrijke optochten door steden en dorpen, waarbij snoepgoed door de straten regent. In de nacht van 5 op 6 januari brengen de drie koningen de cadeautjes, en op 6 januari zijn Spaanse kinderen volop bezig met hun nieuwe speelgoed.

Spaans leren in Spanje tijdens de feestdagen? Bekijk de mogelijkheden bij taalscholen door heel het land