Ushuaia claimt met recht haar status van zuidelijkste stad ter wereld. Gelegen aan het Beaglekanaal, dat Argentinië van Chili scheidt, wonen hier ruim 55.000 mensen op een plek die letterlijk en figuurlijk aanvoelt als het einde van de wereld. De titel El fin del mundo is stevig vermarkt, maar verliest ter plekke zijn marketingrandje: met uitzicht op het water en de vuurtoren, en daarachter de besneeuwde bergtoppen van de Andes, ontstaat een bijna onwerkelijk decor. Het gevoel aan de uiterste rand van de bewoonde wereld te staan is hier oprecht. Het centrum van Ushuaia oogt daarentegen vrij westers en functioneel en is minder aantrekkelijk dan de omgeving. De belastingvrije status van de stad verklaart de aanwezigheid van diverse assemblagebedrijven en buitenlandse arbeidskrachten, wat het stadsbeeld deels pragmatisch en industrieel maakt.
Vuurland
Tierra del Fuego is de meest zuidelijke van de 23 provincies van Argentinië. Hoewel Río Grande de provinciale hoofdstad is, is Ushuaia met afstand de bekendste en meest bezochte plaats van Vuurland. De naam Vuurland gaat terug op de Portugese ontdekkingsreiziger Ferdinand Magellaan, die in 1520 als eerste Europeaan door de later naar hem vernoemde zeestraat voer. Vanaf zee zag hij grote vuren op de eilanden, aangestoken door de Yaghan, de oorspronkelijke bewoners van het gebied. Deze kampvuren gaven Vuurland zijn mythische naam en markeerden het begin van de Europese belangstelling voor deze afgelegen regio.
Thomas Bridges en de Kano-indianen
In 1870 zette de Britse missionaris Thomas Bridges voet aan wal in Ushuaia om te werken met de Yaghan. Deze inheemse groep stond ook bekend als de Kano-indianen, omdat zij een groot deel van hun leven op zee doorbrachten in eenvoudige kano's. Hun cultuur werd door Charles Darwin tijdens zijn reizen weinig vleiend beschreven, maar die beoordeling doet geen recht aan hun aanpassingsvermogen. De Yaghan leefden hier naar schatting al zo'n 6000 jaar zonder enig contact met de buitenwereld. Juist die geïsoleerde ontwikkeling maakte hen uiterst kwetsbaar voor de ziektes die Europese kolonisten meebrachten. Binnen enkele decennia verdween hun gemeenschap vrijwel volledig, waarmee een uniek hoofdstuk uit de geschiedenis van Vuurland werd afgesloten.
Gevangenis van Ushuaia
In 1896 werd in Ushuaia een gevangenis gebouwd voor zware criminelen. Daarmee ontstond ook het stadje zoals we dat nu kennen. Het afgelegen eiland Vuurland, ver van het Argentijnse vasteland, was een ideale locatie: ontsnappen was praktisch onmogelijk. In de eerste helft van de 20e eeuw breidde de overheid Ushuaia doelbewust uit rond de gevangenis om de Argentijnse soevereiniteit over Vuurland te versterken, met Chili als stille rivaal. De gevangenen werden ingezet in de houtindustrie en speelden een sleutelrol bij de aanleg van infrastructuur. Zo bouwden zij mee aan de stad en legden ze een spoorlijn aan: El tren del fin del mundo. Deze werd in 1952 gesloten en keerde in 1994 terug als toeristische attractie. De rit van circa 100 minuten vertrekt vanuit Ushuaia en eindigt bij het beroemde Parque Nacional Tierra del Fuego.
Nationaal Park Tierra del Fuego en Antarctica
De natuur rondom Ushuaia is ronduit indrukwekkend. Gletsjers, besneeuwde bergtoppen, dichte bossen, meren en de zee zorgen samen voor een opvallend gevarieerd landschap. Vooral in Parque Nacional Tierra del Fuego, op slechts 12 kilometer ten westen van de stad, kunnen prachtige dag- en meerdaagse wandeltochten worden gemaakt. Het park omvat kustlijnen langs het Beaglekanaal, uitlopers van het Andesgebergte en uitgestrekt Patagonisch woud. Ook de nabijheid van Antarctica maakt Ushuaia uniek. Van half november tot half maart vertrekken hier expedities per schip naar het witte continent. Deze meerdaagse cruises zijn kostbaar: zelfs last-minute betaal je al snel rond de 3.000 dollar voor twee weken. Voor luxere expedities kunnen de prijzen oplopen tot ver boven de 12.000 dollar. Daar staat tegenover dat weinig reizen ter wereld zo'n exclusief en ongerept landschap bieden.